ប្រវត្តិសាស្រ្ត
- អារគីម នៃ ស៊ីរ៉ាក់ូស
- អារីស្តូត
- Thomas Bayes
- ប្រាសាក់
- ឈិន ជីងរុន
- John Horton Conway
- Rene Descartes
- Euclid របស់ Alexandria
- Leonhard Euler
- Pierre de Fermat
- យ៉ូសែប 4ier
- កាលីឡេអូ ហ្គាលីលី
- Carl Friedrich Gauss
- Kurt Gödel
- Hypatia របស់ Alexandria
- ខាត់ធើរីន ចនសុន
- ស្រីពេជ្រ-ស៊ិន ស៊ីសាមុត Laplace
- Gottfried Leibniz
- Liu Hui
- Ada Lovelace
- លោក Isaac Newton
- Emmy Noether
- Blaise Pascal
- ប្លាតូ
- Pythagoras របស់ សាម៉ូស
- Alan Turing
- Zu Chongzhi
អារគីម នៃ ស៊ីរ៉ាក់ូស
Archimedesគឺជាគណិតវិទូ រូបវិទូ វិស្វករ អ្នកឆ្នៃប្រឌិតថ្មី និងជាតារាវិទូនៃជនជាតិក្រិចផងដែរ។ គាត់បានកើតនៅឆ្នាំ២៨៧មុនគ្រិស្តសករាជក្នុងក្រុងSyracuse, កោះSicily។ ទោះបីជាសេចក្តីលម្អិតស្តីពីជីវិតរបស់គាត់មួយចំនួនត្រូវបានគេស្គាល់ក៏ដោយ គាត់ត្រូវបានគេចាត់ទុកជាគណិតវិទូដ៏អស្ចារ្យបំផុតនៅសម័យបុរាណកាល ហើយជាមនុស្សអស្ចារ្យបំផុតនាសម័យបច្ចុប្បន្នផងដែរ។ គាត់បានច្នៃបង្កើតស្នប់មូយដែលប្រើសម្រាប់បូមទឹកឡើងមកពីទន្លេ និងកញ្ចក់បាច់ពន្លឺប៉ារ៉ាបូដែលគេប្រើដោយកាំរស្មីពន្លឺព្រះអាទិត្យសម្រាប់វាយប្រហារកប៉ាលឈើដោយគ្រាន់តែដាក់វាឱ្យត្រូវកំណុំពន្លឺភ្លើង។
ប្រហែលជារឿងមួយក្នុងចំណោមរឿងដែលល្បីល្បាញបំផុតរបស់គាត់គឺការរុករកឃើញនូវគោលការណ៍នៃភាពអណ្ដែត។ ការអណ្តែតជាកម្លាំងដោលទៅលើដែលរុញច្រានដោយអង្គធាតុរាវ(ដូចជាទឹក)កម្លាំងនោះអាចឲ្យវត្ថុមួយនៅអណ្អែត ហើយក៏អាចឱ្យវត្ថុនោះលិចចូលក្នុងអង្គធាតុរាវវិញដោយសន្សឹមៗផងដែរ។ ប្រវត្តិសាស្រ្តបានបង្ហាញថាលោកArchimedes បានរកឃើញនូវគោលការណ៍នៃភាពអណ្អែតនេះខណៈពេលគាត់ងូតទឹក។ គាត់មានក្តីរំភើបយ៉ាងខ្លាំងរហូតដល់គាត់រត់ចេញមកក្រៅហើយស្រែកនៅតាមផ្លូវថា”ជយោៗ”ទាំងដែលខ្លួនលោកស្រាតននលគក។
លោកArchimedes ក៏ត្រូវបានគេផ្តល់កិត្តិយសជូនជាមួយនឹងការអភិវឌ្ឍគំនិតមួយចំនួននៃការគណនា ប្រហែលជិត២០០០ឆ្នាំ មុនការបង្កើតដោយលោកអ៊ីសាក់ញូតុន និងលោក Gottfried Leibniz។ គាត់ត្រូវបានគេចង់ចាំនូវតម្លៃប្រហែលបែបប្រាកដប្រជានៃចំនួនផាយ (π)របស់គាត់។
នៅក្នុងកិច្ចការរបស់គាត់«អ្នករាប់គ្រាប់ខ្សាច់» លោកArchimedesបានបកស្រាវនូវកិច្ចការដែលមិនអាចទៅរួចក្នុងការរាប់ចំនួនគ្រាប់ខ្សាច់ក្នុងចក្រក្រវាឡ។ គាត់បានជំនះថា វាពិតជាអាចធ្វើបានទោះបីជាគ្រាប់ខ្សាច់វាតូចខ្លាំងឬមានចំនួនដ៏ច្រេីនមហិមាក្នុងការរាប់ក្តី។ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានៃការរាប់ចំនួនគ្រាប់ខ្សាច់លោកArchimedesបានបង្កើតនូវប្រព័ន្ធមួយដែលនៅជុំវិញចំនួនដ៏ច្រើនមហិមានោះឬ ន័យក្នុងភាសាក្រិចថា«មិនអាចរាប់បាន» (ក្នុងប្រព័ន្ធលេខរបស់ក្រិចវាតំណាងឲ្យចំនួន១០០០០)។ គាត់បានជំនួសប្រព័ន្ធលេខដោយប្រើស្វ័យគុណនៃចំនួនដ៏ច្រើនមហិមា(១០០០០×១០០០០=១០០លាន)ហើយទីបំផុតគាត់គណនាចំនួនគ្រាប់ខ្សាច់ដ៏ច្រេីនក្នុងចក្រក្រវាឡបានជា 8 x 1063 គ្រាប់។លោកArchimedes បានអនិច្ចកម្មក្នុងឆ្នាំ២១២មុនគ្រិស្តសករាជក្នុងក្រុងSyracuse.។
ប្រភព:
Musser, Gary. Burger, William. Peterson, Blake. Mathematics For Elementary Teachers: A Contemporary Approach, 6th ed.; Wiley.
Burton, D.M. The History of Mathematics: An Introduction, 5th ed.; McGraw-Hill: New York, 2003.
http://www.ancientgreece.com/s/People/Archimedes/
http://en.wikipedia.org/wiki/Archimedes>
អារីស្តូត
អារីស្តូត គឺជាទស្សនវិទូជនជាតិក្រិច ដែលកើតនៅឆ្នាំ ៣៨៤ មុនគ.ស និងស្លាប់នៅឆ្នាំ ៣២២ មុនគ.ស។ គាត់បានសិក្សាស្ទើរតែគ្រប់មុខវិជ្ជាដែលអាចធ្វើបាននៅពេលនោះ ព្រមទាំងបានរួមចំណែកដល់ពួកគេភាគច្រើនផងដែរ។ គាត់ត្រូវបានគេស្គាល់យ៉ាងច្បាស់ថាជាមនុស្សចុងក្រោយដែលដឹងអ្វីៗទាំងអស់ដែលត្រូវដឹង - អ្វីដែលត្រូវបានគេស្គាល់នៅពេលនោះយ៉ាងហោចណាស់។ ការរួមចំណែករបស់អារីស្តូតចំពោះគណិតវិទ្យាគឺស្ថិតនៅក្នុងផ្នែកតក្កវិជ្ជា។ ជាឧទាហរណ៍ ការពិតដែលថា "មនុស្សទាំងអស់សុទ្ធតែជាជីវិតរមែងស្លាប់" និង "ជនជាតិក្រិចទាំងអស់សុទ្ធតែជាមនុស្ស" បានអនុញ្ញាតឱ្យគាត់សន្និដ្ឋានថា "ជនជាតិក្រិចទាំងអស់សុទ្ធតែមានជីវិតរមែងស្លាប់" ដូច្នេះការរកឃើញនូវអ្វីដែលឥឡូវនេះហៅថាច្បាប់សុពលភាព។ គាត់ក៏បានបើកសាលាមួយដែលមានឈ្មោះថា Lyceum ។ គាត់បានបង្រៀនវគ្គសិក្សាជាច្រើននៅទីនោះអស់រយៈពេលដប់ពីរឆ្នាំបន្ទាប់ពីថ្ងៃបើក។ ការងាររបស់គាត់មួយចំនួនធំត្រូវបានបាត់បង់។
ប្រភព:
http://www.edu.pe.ca/kish/Grassroots/math/aristotl.htm
http://en.wikipedia.org/wiki/Aristotle
Thomas Bayes
Thomas Bayes កើតនៅឆ្នាំ 1701 គឺជាគណិតវិទូជនជាតិអង់គ្លេស និងជារដ្ឋមន្ត្រី Presbyterian ។ គាត់បានបង្កើតទ្រឹស្តីបទមួយហៅថា ទ្រឹស្តីបទរបស់ Bayes អំពីប្រូបាប៊ីលីតេបញ្ច្រាស។ ជារឿយៗគេគិតអំពីការផ្តល់ឱ្យនូវថ្មម៉ាបក្រហម និងខៀវចំនួនប៉ុន្មាននៅក្នុងប្រអប់មួយ ហើយត្រូវបានសួរឱ្យគណនាប្រូបាប៊ីលីតេនៃ ររើសថ្មម៉ាបពណ៌ខៀវ ចំណែកឯ Bayes ចាប់អារម្មណ៍ក្នុងការទទួលបានប្រូបាប៊ីលីតេនៃការរើសថ្មម៉ាបពណ៌ខៀវ ឬក្រហមពីប្រអប់មួយ ហើយត្រូវ គណនាចំនួនថ្មម៉ាបក្រហម និងខៀវនៅក្នុងប្រអប់។ គួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ និងជាអកុសល សមិទ្ធិផលដ៏ល្បីបំផុតរបស់គាត់បានដាក់នៅក្នុងកំណត់ត្រាដ៏លំបាករបស់គាត់ ដែលត្រូវ កែសម្រួល និងបោះពុម្ពដោយ Richard Price ភ្លាមៗបន្ទាប់ពីការស្លាប់របស់ Bayes ។
ប្រភព:
http://en.wikipedia.org/wiki/Thomas_Bayes
ប្រាសាក់
ព្រហ្មគុប្តៈ ( 𝗕𝗿𝗮𝗵𝗺𝗮𝗴𝘂𝗽𝘁𝗮 )គឺជាគណិតវិទូនិងតារាវិទូឥណ្ឌានៅសតវត្សរ៍ទី ៧ ដ៏អស្ចារ្យបំផុត។ គាត់មកពីរដ្ឋ Rajasthan ភាគពាយព្យនៃប្រទេសឥណ្ឌា។ ប្រធានបទមួយដែលគាត់បានពិចារណាគឺជាដំណោះស្រាយលេខទាំងមូលនៃអ្វីដែលសព្វថ្ងៃហៅថាសមីការ ប៉ែល (Pell) គឺ x2 - 92y2 = 1, ហើយបាននិយាយថា "[អ្នកដែលដោះស្រាយបញ្ហា] នេះក្នុងរយៈពេលមួយឆ្នាំ[គឺ]ជាគណិតវិទូ”.
ព្រហ្មគុប្តៈ ( 𝗕𝗿𝗮𝗵𝗺𝗮𝗴𝘂𝗽𝘁𝗮 ) ពន្យល់ពីរបៀបរកគូបនិងគូបជាឫសគល់នៃចំនួនគត់ហើយរកឃើញរូបមន្តជាក់លាក់សម្រាប់ផលបូកការ៉េនៃលេខគត់ធម្មជាតិ n ដំបូងនិងផលបូកនៃគូបនៃលេខ n ដំបូង។ ការចូលរួមចំណែកដ៏ធំបំផុតរបស់គាត់គឺការព្យាបាលរបស់គាត់ទៅលើលេខសូន្យ (បន្ទាប់មកថ្មី) ។ គាត់បានបង្កើតច្បាប់ដើម្បីបន្ថែមដកនិងគុណនឹងលេខសូន្យ។ “ Brahmasphutasiddhanta” របស់គាត់គឺជាអត្ថបទដែលគេស្គាល់ដំបូងបង្អស់ដែលទទួលស្គាល់លេខសូន្យជាជាងលេខខ្ទង់ ឬ និមិត្តសញ្ញាដែលបង្ហាញពីកង្វះបរិមាណ។
ប្រភព:
https://www.storyofmathematics.com/indian_brahmagupta.html
ឈិន ជីងរុន
ឆិនជីងរុន (២២ ឧសភា ១៩៣៣ - ១៩ មីនា ១៩៩៦) គឺជាគណិតវិទូជនជាតិចិនដែលបានចូលរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ក្នុងទ្រឹស្តីចំនួន។ ការងាររបស់គាត់គឺសិក្សាលើចំនួនបឋមភ្លោះ conjecture គឺជាចំណោទរបស់លោក Waring: Goldbach's conjecture និង Legendre's conjecture បាននាំឱ្យមានការរីកចម្រើននៅក្នុងទ្រឹស្តីវិភាគចំនួន។ នៅក្នុងអត្ថបទស្រាវជ្រាវឆ្នាំ ១៩៦៦ គាត់បានស្រាយបញ្ជាក់នូវអ្វីដែលគេហៅថាទ្រឹស្តីបទឆេន៖រាល់ចំនួនគូច្រើនគ្រប់គ្រាន់អាចសរសេរជាផលបូកនៃចំនួនបឋម និងចំនួនពាក់កណ្តាលបឋម (ផលគុណនៃពីរចំនួនបឋម) - ឧ. ១០០ = ២៣ + ៧ · ១១ ។
ប្រភព:
https://en.wikipedia.org/wiki/Chen_Jingrun
John Horton Conway
John Horton Conway FRS (កើតនៅថ្ងៃទី 26 ខែធ្នូ ឆ្នាំ 1937 ដល់ថ្ងៃទី 11 ខែមេសា ឆ្នាំ 2020) គឺជាគណិតវិទូជនជាតិអង់គ្លេសដែលសកម្មក្នុងការស្រាវជ្រាវទ្រឹស្តីក្រុមកំណត់ ទ្រឹស្ដីចំណង ទ្រឹស្ដីលេខ ទ្រឹស្តីហ្គេមផ្សំ និងទ្រឹស្តីសរសេរកូដ។ ហ្គេមអន្តរកម្មជាច្រើនរបស់ Caribou ត្រូវបានទទួលឥទ្ធិពលពីការស្រាវជ្រាវរបស់គាត់ រួមទាំងហ្គេមរួមបញ្ចូលគ្នាដូចជា Hackenbush ឬ Chomp, Sliding Blocks និងហ្គេម knot ដែលបច្ចុប្បន្នកំពុងអភិវឌ្ឍ។
Conway ក៏បានរួមចំណែកដល់ផ្នែកជាច្រើនទៀតនៃគណិតវិទ្យាកម្សាន្ត ជាពិសេសការច្នៃប្រឌិតនៃកោសិកាពីរវិមាត្រដែលហៅថា Game of Life ដែលជួយបើកដំណើរការមុខវិជ្ជាគណិតវិទ្យាថ្មីទាំងមូលជាមួយនឹងកម្មវិធីក្នុងវិទ្យាសាស្ត្រកុំព្យូទ័រ រូបវិទ្យា និងទ្រឹស្តីជីវវិទ្យា។ នៅក្នុង cellular automata មួយសិក្សាពីឥរិយាបទនៃក្រឡាចត្រង្គកំណត់នៃកោសិកា ដែលកោសិកានីមួយៗមានស្ថានភាពមួយក្នុងចំណោមចំនួនកំណត់នៃស្ថានភាពនៅចំណុចនីមួយៗក្នុងពេលវេលា និងកន្លែងដែលស្ថានភាពនៃកោសិកានីមួយៗផ្លាស់ប្តូរនៅពេលដែលពេលវេលាដំណើរការទៅតាមច្បាប់មួយចំនួន វាជាមុខងារពិសេសរបស់គណិតវិទ្យា។ គាត់ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរសម្រាប់ការរកឃើញនៃចំនួន surreal។
កើត និងរស់នៅទីក្រុង Liverpool នៅអាយុ 11 ឆ្នាំ Conway ប្រាថ្នាចង់ក្លាយជាអ្នកគណិតវិទ្យា។ គាត់បានចំណាយពេលពាក់កណ្តាលដំបូងនៃអាជីពរបស់គាត់នៅសាកលវិទ្យាល័យ Cambridge មុនពេលផ្លាស់ទៅរដ្ឋ New Jersey សហរដ្ឋអាមេរិក ជាកន្លែងដែលគាត់បានកាន់តំណែងជាសាស្រ្តាចារ្យ John von Neumann Emeritus នៅសាកលវិទ្យាល័យ Princeton អស់មួយរយៈពេលនៃអាជីពរបស់គាត់ ដោយចូលនិវត្តន៍នៅឆ្នាំ 2013។ នៅថ្ងៃទី 11 ខែមេសា ឆ្នាំ 2020 ក្នុងជន្មាយុ 82 ឆ្នាំ គាត់បានទទួលមរណភាពដោយសារជំងឺកូវីដ-១៩។
ប្រភព:
https://en.wikipedia.org/wiki/John_Horton_Conway
https://en.wikipedia.org/wiki/Cellular_automaton
Rene Descartes
ធរណីមាត្រវិភាគរបស់ Descartes ត្រូវបានរចនាឡើងដើម្បីសិក្សាពីគុណលក្ខណៈគណិតវិទ្យានៃបន្ទាត់ និងខ្សែកោង ដោយតំណាងឱ្យពួកវាតាមរយៈសមីការ។ ការរួមចំណែកដ៏សំខាន់បំផុតមួយដែល Descartes បានធ្វើគឺការសរសេរទស្សនវិជ្ជារបស់គាត់។ Descartes ដែលត្រូវបានគេជឿជាក់ថាវិទ្យាសាស្ត្រ និងគណិតវិទ្យាអាចត្រូវបានប្រើដើម្បីពន្យល់អ្វីៗគ្រប់យ៉ាងនៅក្នុងធម្មជាតិ គឺជាមនុស្សដំបូងគេដែលពិពណ៌នាអំពីចក្រវាឡរូបវន្តទាក់ទងនឹងចលនា និងរូបធាតុ ដោយមើលឃើញថាចក្រវាឡជាម៉ាស៊ីនរចនាតាមគណិតវិទ្យាដ៏ធំ។
Rene Descartes បានសរសេរអត្ថបទសំខាន់ៗចំនួនបី៖ (1) សុន្ទរកថាអំពីវិធីសាស្រ្តនៃការប្រតិបត្តិត្រឹមត្រូវនូវហេតុផល និងការស្វែងរកការពិតនៅក្នុងវិទ្យាសាស្ត្រ (2) សមាធិលើទស្សនវិជ្ជាដំបូង និង (3) គោលការណ៍នៃទស្សនវិជ្ជា។
Descartes តែងតែជាបុគ្គលដែលផុយស្រួយ គាត់តែងតែចំណាយពេលព្រឹកភាគច្រើនរបស់គាត់នៅលើគ្រែ ជាកន្លែងដែលគាត់បានគិតភាគច្រើនរបស់គាត់ ស្រស់ស្រាយពីសុបិនដែលគាត់តែងតែមានវិវរណៈរបស់គាត់។ ប៉ុន្មានឆ្នាំក្រោយមក Descartes ត្រូវផ្លាស់ទីលំនៅទៅប្រទេសស៊ុយអែត ដើម្បីបង្រៀនម្ចាស់ក្សត្រី Christina ក្នុងទស្សនវិជ្ជា។ ជាអកុសល ព្រះមហាក្សត្រិយានី គឺជាអ្នកក្រោកពីព្រលឹម ដែលចង់ឱ្យគាត់រៀននៅម៉ោង 5:00 ព្រឹក។ កាលវិភាគនេះមិនបានជួយដល់សុខភាពដែលផុយស្រួយរបស់ Descartes ទេ។ គាត់បានឆ្លងជំងឺរលាកសួត ដែលគាត់បានស្លាប់នៅថ្ងៃទី 11 ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ 1650 នៅអាយុ 54 ឆ្នាំ។
បុព្វបទដ៏ល្បីល្បាញរបស់ Descartes: Cogito ergo sum - "ខ្ញុំគិតថាដូច្នេះខ្ញុំ" ។
ប្រភព:
Burton, D.M. The History of Mathematics: An Introduction, 5th ed.; McGraw-Hill: New York, 2003.
http://plato.stanford.edu/entries/descartes/
http://www.iep.utm.edu/descarte/
មុស្សឺ, ហ្គារី. Burger, William. ភីធើសាន់ ប្លេក។ គណិតវិទ្យាសម្រាប់គ្រូបង្រៀនថ្នាក់បឋមសិក្សា៖ វិធីសាស្ដ្រសម័យ ថ្នាក់ទី៦ ed.; វីលី.
https://en.wikipedia.org/wiki/Ren%C3%A9_Descartes
Euclid របស់ Alexandria
Euclid គឺជាគណិតវិទូជនជាតិក្រិច ហើយជារឿយៗគេហៅថា "បិតានៃធរណីមាត្រ" ដែលកើតនៅប្រហែលឆ្នាំ 325 មុនគ។ គេដឹងតិចតួចអំពីជីវិតរបស់ Euclid ព្រោះមានឯកសារយោងតិចតួចប៉ុណ្ណោះចំពោះគាត់។ ថ្ងៃខែឆ្នាំកំណើត និងទីកន្លែងកំណើតរបស់ Euclid និងកាលបរិច្ឆេទ និងកាលៈទេសៈនៃការស្លាប់របស់គាត់ មិនត្រូវបានដឹងទេ ហើយគ្រាន់តែប៉ាន់ស្មានប្រហាក់ប្រហែលនឹងតួលេខសហសម័យដែលបានរៀបរាប់នៅក្នុងឯកសារយោងប៉ុណ្ណោះ។ ឯកសារយោងប្រវត្តិសាស្ត្រមួយចំនួនចំពោះ Euclid ត្រូវបានសរសេរជាច្រើនសតវត្សបន្ទាប់ពីគាត់រស់នៅ ដោយ Proclus និង Pappus នៃ Alexandria ។ គេស្គាល់តិចតួចណាស់អំពីជីវិតរបស់ Euclid លើកលែងតែគាត់បានបង្រៀននៅ Alexandria ។ នៅក្នុងសៀវភៅរបស់គាត់ ធាតុ Euclid បានដកយកគោលការណ៍នៃអ្វីដែលហៅថាធរណីមាត្រ Euclidean ។ Euclid បានស្លាប់នៅឆ្នាំ 265 មុនគ.ស នៅទីក្រុង Alexandria ប្រទេសអេហ្ស៊ីប។
ប្រភព:
Musser, Gary. Burger, William. Peterson, Blake. Mathematics For Elementary Teachers: A Contemporary Approach, 6th ed.; Wiley.
Burton, D.M. The History of Mathematics: An Introduction, 5th ed.; McGraw-Hill: New York, 2003.
http://www.businessinsider.com/important-mathematicians-modern-world-2012-7?op=1
https://en.wikipedia.org/wiki/Euclid
Leonhard Euler
Leonard Euler គឺជាអ្នកត្រួសត្រាយគណិតវិទូ និងរូបវិទ្យាជនជាតិស្វីស កើតនៅថ្ងៃទី 15 ខែមេសា ឆ្នាំ 1707 នៅទីក្រុង Basel ប្រទេសស្វីស។ គាត់បានចូលរួមចំណែកគួរឱ្យកត់សម្គាល់ចំពោះវិស័យនៃការគណនាគ្មានកំណត់ និងទ្រឹស្ដីក្រាហ្វ។ អយល័រក៏បានណែនាំអំពីវាក្យស័ព្ទ និងសញ្ញាណគណិតវិទ្យាទំនើបជាច្រើន ជាពិសេសសម្រាប់ការវិភាគគណិតវិទ្យា ដូចជាសញ្ញាណនៃអនុគមន៍គណិតវិទ្យាជាដើម។ ជាឧទាហរណ៍ ការប្រើប្រាស់និមិត្តសញ្ញា π ទំនើបគឺដោយសារអយល័រ។
នៅក្នុងធរណីមាត្រ គាត់ត្រូវបានគេស្គាល់ថាល្អបំផុតសម្រាប់បន្ទាត់អយល័រនៃត្រីកោណមួយ និងរូបមន្ត F + V = E + 2
។ ក្នុងរូបមន្តនេះ អយល័រនិយាយអំពីចំនួនមុខ (F) ចំនុចកំពូល (V) និងគែម (E) នៃ polyhedron ក្នុងចន្លោះបីវិមាត្រ។
ដើមដំបូងនៃអាជីពរបស់គាត់ អយល័របានបាត់បង់ការមើលឃើញនៅក្នុងភ្នែកខាងស្តាំរបស់គាត់ ដែលភាគច្រើនប្រហែលជាដោយសារតែការងារហួសកម្លាំង។ គាត់បានបោះពុម្ភសៀវភៅ និងឯកសារច្រើនជាង 500 ក្នុងអំឡុងពេលនៃជីវិតរបស់គាត់ ហើយវាត្រូវបានគេគណនាថាការបោះពុម្ពរបស់គាត់ក្នុងជីវិតការងាររបស់គាត់ជាមធ្យមប្រហែល 800 ទំព័រក្នុងមួយឆ្នាំ។ ចាប់ពីឆ្នាំ 1771 គាត់ពិការភ្នែកទាំងស្រុង ប៉ុន្តែការរកឃើញគណិតវិទ្យារបស់គាត់នៅតែបន្ត។ គាត់នឹងធ្វើការដោយចិត្តគំនិត ហើយបន្ទាប់មកតាមបង្គាប់ទៅអ្នកជំនួយជាញឹកញាប់ដោយប្រើក្ដារខៀនធំមួយសម្រាប់សរសេររូបមន្តសម្រាប់ពួកគេ។
អយល័រក៏បានយកមូលដ្ឋាននៃលោការីតធម្មជាតិជាមួយ e ដែលគេស្គាល់ផងដែរថាជាចំនួនអយល័រ ជាចំនួនថេរគណិតវិទ្យាប្រហែលស្មើនឹង 2.71828
។ e គឺជាដែនកំណត់នៃ (1 + 1/n)
n ដែល n
ខិតជិតភាពគ្មានទីបញ្ចប់។
អយល័របានស្លាប់នៅឆ្នាំ 1783 នៅអាយុ 76 ឆ្នាំនៅតែសកម្មរហូតដល់ទីបញ្ចប់។
ប្រភព:
Musser, Gary. Burger, William. Peterson, Blake. Mathematics For Elementary Teachers: A Contemporary Approach, 6th ed.; Wiley.
http://www.businessinsider.com/important-mathematicians-modern-world-2012-7?op=1
Pierre de Fermat
Pierre de Fermat កើតនៅថ្ងៃទី 17 ខែសីហា ឆ្នាំ 1607 គឺជាមេធាវីជនជាតិបារាំង និងជាគណិតវិទូស្ម័គ្រចិត្ត ដែលបានចូលរួមចំណែកការងារដែលនាំទៅដល់ការគណនាគ្មានកំណត់ រួមទាំងបច្ចេកទេសសមភាពរបស់គាត់។ Fermat និង René Descartes គឺជាគណិតវិទូឈានមុខគេពីរនាក់នៅដើមសតវត្សទី 17 ។ គាត់ត្រូវបានគេស្គាល់ថាល្អបំផុតសម្រាប់ទ្រឹស្តីបទចុងក្រោយរបស់ Fermat ដែលគឺថា "គ្មានចំនួនគត់វិជ្ជមានបី a, b និង c អាចបំពេញសមីការ an + n = cn សម្រាប់តម្លៃចំនួនគត់នៃ n ធំជាងពីរ" ។
Fermat បានសរសេរទ្រឹស្តីបទចុងក្រោយរបស់គាត់នៅក្នុងគែមនៃសៀវភៅមួយ។ គាត់បានអះអាងថា គាត់មិនមានកន្លែងសម្រាប់សរសេរភស្តុតាងនៃទ្រឹស្តីបទនោះទេ។ ភ័ស្តុតាងមិនអាចត្រូវបានរកឃើញអស់រយៈពេលជាង 350 ឆ្នាំមកហើយចាប់តាំងពីគណិតវិទូផ្សេងទៀតមិនអាចសន្និដ្ឋានបាន។ Andrew Wiles បានព្យាយាម និងបរាជ័យក្នុងការបង្ហាញវា ប៉ុន្តែក្រោយមកបានជោគជ័យជាមួយ Richard Taylor ។
ប្រភព:
Musser, Gary. Burger, William. Peterson, Blake. Mathematics For Elementary Teachers: A Contemporary Approach, 6th ed.; Wiley.
http://en.wikipedia.org/wiki/Pierre_de_Fermat
យ៉ូសែប 4ier
Joseph Fourier កើតថ្ងៃទី 21 ខែមីនា ឆ្នាំ 1768 គឺជាគណិតវិទូ និងរូបវិទ្យាជនជាតិបារាំង។ គាត់ត្រូវបានកំព្រានៅអាយុប្រាំបួនឆ្នាំ ហើយបានទទួលយកការបង្រៀនយោធាអំពីគណិតវិទ្យា បន្ទាប់ពីបានទទួលការអប់រំ ហើយបានរួមចំណែកឯកសារគណិតវិទ្យាជាច្រើនដល់វិទ្យាស្ថានអេហ្ស៊ីប។ Napolean Bonaparte បានតែងតាំង Fourier ជា Prefect (អភិបាលខេត្ត) នៃនាយកដ្ឋាន Isère ក្នុង Grenoble ជាកន្លែងដែលគាត់បានត្រួតពិនិត្យគម្រោងសាងសង់បន្ទាប់ពីបានបន្តមុខតំណែងសិក្សារបស់គាត់ជាសាស្រ្តាចារ្យនៅ école Polytechnique ។ គាត់ត្រូវបានគេស្គាល់ថាល្អបំផុតសម្រាប់ការរកឃើញស៊េរី Fourier និងកម្មវិធីរបស់ពួកគេចំពោះបញ្ហាផ្សេងៗនៅក្នុងប្រធានបទនៃការផ្ទេរកំដៅនិងរំញ័រ។ ការបំប្លែង Fourier និងច្បាប់ Fourier ត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះក្នុងកិត្តិយសរបស់គាត់ផងដែរ។ គាត់ក៏ត្រូវបានគេសរសើរជាមួយនឹងការរកឃើញនៃឥទ្ធិពលផ្ទះកញ្ចក់ផងដែរ។
ប្រភព:
http://scienceworld.wolfram.com/biography/Fourier.html
http://en.wikipedia.org/wiki/Joseph_Fourier
កាលីឡេអូ ហ្គាលីលី
Galileo Galilei កើតនៅថ្ងៃទី ១៥ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៥៦៤ នៅទីក្រុង Pisa ប្រទេសអ៊ីតាលី។ គាត់ត្រូវបានគេស្គាល់យ៉ាងច្បាស់ថាជាអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រទំនើបដំបូងគេ។ ឪពុករបស់គាត់ចង់ឱ្យគាត់សិក្សាផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រ ដូច្នេះ Galileo បានចុះឈ្មោះចូលរៀននៅសកលវិទ្យាល័យ Pisa ដើម្បីធ្វើដូច្នេះ ប៉ុន្តែបានបោះបង់ការសិក្សាភ្លាមៗ បន្ទាប់ពីគាត់បន្តចំណង់ចំណូលចិត្តរបស់គាត់ទាំងផ្នែកគណិតវិទ្យា និងមេកានិច។ ក្នុងចំណោមការរួមចំណែកជាច្រើនរបស់គាត់ចំពោះគណិតវិទ្យា គាត់បានបង្កើត និងកែលម្អធរណីមាត្រ និងត្រីវិស័យយោធា។ គាត់ក៏យល់ពីប៉ារ៉ាបូឡាយ៉ាងខ្លាំង។ Galileo ត្រូវបានផ្តល់តំណែងជាប្រធានផ្នែកគណិតវិទ្យានៅសាកលវិទ្យាល័យ Padua ដែលគាត់បានទទួលយកដោយអំណរគុណ និងធ្វើការអស់រយៈពេលដប់ប្រាំបីឆ្នាំក្នុងនាមជាមួយ។
Galileo ត្រូវបានគេរកឃើញថាជាជនសង្ស័យនៃការខុសឆ្គងចាប់តាំងពីគាត់បានជឿថាព្រះអាទិត្យនៅតែនៅចំកណ្តាលចក្រវាឡ ចំណែកឯផែនដីមិននៅស្ងៀមក៏មិននៅចំកណ្តាលចក្រវាឡដែរ។ ជំនឿនេះផ្ទុយនឹងបទគម្ពីរបរិសុទ្ធ។ គាត់ត្រូវបានកាត់ទោសឱ្យជាប់ពន្ធនាគារជាផ្លូវការ ហើយបន្ទាប់មកត្រូវបានបញ្ជូនទៅឃុំខ្លួនក្នុងផ្ទះអស់មួយជីវិតរបស់គាត់ - មិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យបោះពុម្ពផ្សាយស្នាដៃរបស់គាត់ណាមួយចាប់ពីពេលនោះមក។ បន្ទាប់មកគាត់បានស្លាប់នៅថ្ងៃទី 8 ខែមករា ឆ្នាំ 1642 បន្ទាប់ពីទទួលរងពីគ្រុនក្តៅ ញ័របេះដូង និងច្រើនទៀត។ គាត់មានបំណងចង់បញ្ចុះជាមួយឪពុករបស់គាត់ ប៉ុន្តែត្រូវបានបដិសេធដោយសាសនាចក្រ ដោយសារតែឧក្រិដ្ឋកម្មដែលគាត់ត្រូវបានចោទប្រកាន់។
ប្រភព:
http://math.berkeley.edu/~robin/Galileo/life.html
http://en.wikipedia.org/wiki/Galileo_Galilei
Carl Friedrich Gauss
លោក Carl Gauss គឺជាគណិតវិទូ និងរូបវិទ្យាជនជាតិអាឡឺម៉ង់ កើតនៅថ្ងៃទី 30 ខែមេសា ឆ្នាំ 1777 នៅ Braunschweig, Holy Roman Empire។ ជារឿយៗគេហៅថា Princeps mathematicorum (ឡាតាំងសម្រាប់ "The Prince of Mathematicians") Gauss មានឥទ្ធិពលគួរឱ្យកត់សម្គាល់នៅក្នុងមុខវិជ្ជាជាច្រើននៃគណិតវិទ្យា រួមទាំងទ្រឹស្តីលេខ ពិជគណិត ស្ថិតិ ការវិភាគ និងធរណីមាត្រឌីផេរ៉ង់ស្យែល។ គាត់បានហៅគណិតវិទ្យាថាជា "មហាក្សត្រីនៃវិទ្យាសាស្ត្រ" ។
មានរឿងជាច្រើនអំពី Gauss នៅក្មេង។ យោងទៅតាមមនុស្សម្នាក់ អំណោយរបស់គាត់បានក្លាយជាភស្តុតាងនៅពេលដែលគាត់មានអាយុ 3 ឆ្នាំគាត់មានសតិអារម្មណ៍ និងដោយគ្មានកំហុសក្នុងការគណនារបស់គាត់ គាត់បានកែកំហុសដែលឪពុករបស់គាត់បានធ្វើនៅលើក្រដាសនៅពេលគណនាហិរញ្ញវត្ថុ។ រឿងដ៏ល្បីល្បាញមួយទៀតប្រាប់ថា នៅសាលាបឋមសិក្សា បន្ទាប់ពីក្មេង Gauss ប្រព្រឹត្តខុស គ្រូរបស់គាត់ J.G. Büttner បានផ្តល់ឱ្យគាត់នូវភារកិច្ចក្នុងការបន្ថែមបញ្ជីចំនួនគត់ពី 1 ដល់ 100 នៅក្នុងដំណើរការនព្វន្ធ។ ជាក់ស្តែង ក្មេង Gauss បានបង្កើតចំលើយត្រឹមត្រូវក្នុងរយៈពេលតែប៉ុន្មានវិនាទីប៉ុណ្ណោះ ដែលធ្វើអោយគ្រូរបស់គាត់ និងជំនួយការរបស់គាត់ Martin Bartels មានការភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំង។ វិធីសាស្ត្រ Gauss ត្រូវបានផ្អែកលើការបន្ថែមជាគូនៃពាក្យពីចុងម្ខាងនៃបញ្ជី ដែលផ្តល់ផលបូកកម្រិតមធ្យមដូចគ្នា។ ឧទាហរណ៍៖ 1 + 100 = 101, 2 + 99 = 101, 3 + 98 = 101 ហើយបន្តបន្ទាប់ទៀត សម្រាប់ផលបូកសរុបនៃ 50 x 101 = 5050 ។
នៅអាយុ 18 ឆ្នាំ Gauss បានបង្កើតវិធីសាស្រ្ត ម្រាប់សាងសង់ពហុកោណធម្មតា 17 ជ្រុង ដោយប្រើតែត្រីវិស័យ និងត្រង់។ គួរកត់សម្គាល់ថា បន្ទាប់មកគាត់បានបង្កើតច្បាប់ទូទៅមួយដែលព្យាករណ៍ថាពហុកោនធម្មតាណាមួយអាចបង្កើតបានស្រដៀងគ្នា។ នៅឆ្នាំ 1807 គាត់បានក្លាយជានាយកនៃក្រុមសង្កេតតារាសាស្ត្រនៅ Gottingen ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ជាកន្លែងដែលគាត់បានបម្រើរហូតដល់គាត់ស្លាប់។ Gauss បានស្លាប់នៅថ្ងៃទី 25 ខែកុម្ភៈឆ្នាំ 1855 ។
ប្រភព:
Musser, Gary. Burger, William. Peterson, Blake. Mathematics For Elementary Teachers: A Contemporary Approach, 6th ed.; Wiley.
http://en.wikipedia.org/wiki/Carl_Friedrich_Gauss#Anecdotes
Kurt Gödel
Kurt Friedrich Gödel កើតនៅថ្ងៃទី 28 ខែមេសា ឆ្នាំ 1906 គឺជាអ្នកតក្កវិជ្ជា គណិតវិទូ និងទស្សនវិទូជនជាតិអូទ្រីស។ ចាត់ទុកជារួមជាមួយនឹងអារីស្តូត និងហ្វ្រេច ជាអ្នកជំនាញខាងតក្កវិជ្ជាដ៏សំខាន់បំផុតមួយរូបដែលគេស្គាល់ គាត់បានមានឥទ្ធិពលយ៉ាងសំខាន់លើការគិតបែបវិទ្យាសាស្ត្រ និងទស្សនវិជ្ជាក្នុងសតវត្សទី 20 ដោយការបោះពុម្ពទ្រឹស្តីបទមិនពេញលេញពីររបស់គាត់នៅពេលគាត់មានអាយុត្រឹមតែ 25 ឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ មួយឆ្នាំបន្ទាប់ពីគាត់បានបញ្ចប់ថ្នាក់បណ្ឌិត។ នៅសាកលវិទ្យាល័យ Vienna ។ Gödel បានបង្កើតបច្ចេកទេសមួយហៅថា Gödel numbering ដើម្បីបញ្ជាក់ទ្រឹស្តីបទទីមួយ ដែលសរសេរកូដកន្សោមផ្លូវការជាលេខធម្មជាតិ។ គាត់ក៏បានបញ្ជាក់ពីទំនាក់ទំនងរវាងតក្កវិជ្ជាបុរាណ វិចារណញាណ និងតក្កវិជ្ជា។
នៅពេលដែល Gödel មានវ័យចំណាស់ គាត់បានទទួលរងនូវអស្ថិរភាពផ្លូវចិត្ត និងជំងឺ។ គាត់មានការញាប់ញ័រដោយការពុល ដែលនាំឱ្យគាត់ហូបតែអាហារដែលប្រពន្ធគាត់បម្រើគាត់។ នៅពេលដែលគាត់សម្រាកនៅមន្ទីរពេទ្យអស់រយៈពេល 6 ខែហើយមិនអាចមើលថែគាត់បាន Gödel បានបដិសេធមិនបរិភោគនិងអត់ឃ្លានរហូតដល់ស្លាប់ដោយសារតែវា។
ប្រភព:
http://www-history.mcs.st-and.ac.uk/Biographies/Godel.html
http://en.wikipedia.org/wiki/Kurt_Godel
Hypatia របស់ Alexandria
Hypatia នៃ Alexandria កើតនៅឆ្នាំ 350 នៃគ.ស. គឺជាស្ត្រីដំបូងគេដែលបានរួមចំណែកយ៉ាងច្រើនដល់ការអភិវឌ្ឍន៍គណិតវិទ្យាដែលនៅតែត្រូវបានគេស្គាល់។ Hypatia គឺជាកូនស្រីរបស់គណិតវិទូ និងទស្សនវិទូ Theon of Alexandria ហើយវាប្រាកដណាស់ថានាងបានសិក្សាគណិតវិទ្យាក្រោមការណែនាំ និងការណែនាំពីឪពុករបស់នាង។ នៅសកលវិទ្យាល័យក្នុងទីក្រុង Alexandria នាងគឺជាសាស្ត្រាចារ្យដ៏ល្បីល្បាញខាងគណិតវិទ្យា និងទស្សនវិជ្ជា ប៉ុន្តែគេមិនដឹងថាតើនាងកាន់មុខតំណែងបង្រៀនពិតប្រាកដនោះទេ។ Hypatia បានក្លាយជានិមិត្តរូបនៃការរៀនសូត្រ និងវិទ្យាសាស្ត្រ ដែលគ្រិស្តបរិស័ទសម័យដើមបានកំណត់អត្តសញ្ញាណជាមួយនឹងសាសនាមិនពិត។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ក្នុងចំណោមសិស្សដែលនាងបានបង្រៀននៅអាឡិចសាន់ឌ្រី មានគ្រិស្តបរិស័ទលេចធ្លោជាច្រើន។ មួយក្នុងចំណោមល្បីល្បាញបំផុតគឺ Synesius នៃ Cyrene ដែលក្រោយមកបានក្លាយជាប៊ីស្សព Ptolemais ។ Hypatia បានក្លាយជាជនរងគ្រោះនៃការរើសអើងនៃពេលវេលារបស់នាង។ មានការផ្ទុះឡើងនៃអំពើហិង្សាជាបន្តបន្ទាប់ ហើយក្នុងអំឡុងពេលឧប្បត្តិហេតុមួយក្នុងចំណោមឧប្បត្តិហេតុទាំងនេះ Hypatia ត្រូវបានសម្លាប់ដោយហ្វូងមនុស្សដែលនិយមសាសនាគ្រិស្ត។
ប្រភព:
http://www-history.mcs.st-and.ac.uk/Biographies/Hypatia.html
មុស្សឺ, ហ្គារី. Burger, William. ភីធើសាន់ ប្លេក។ គណិតវិទ្យាសម្រាប់គ្រូបង្រៀនថ្នាក់បឋមសិក្សា៖ វិធីសាស្ដ្រសម័យ ថ្នាក់ទី៦ ed.; វីលី.
ខាត់ធើរីន ចនសុន
Katherine Johnson គឺជាគណិតវិទូដ៏អស្ចារ្យម្នាក់ កើតនៅថ្ងៃទី 26 ខែសីហា ឆ្នាំ 1918 នៅ White Sulfur Springs រដ្ឋ West Virginia ។ តាំងពីក្មេងមក នាងមានភាពវៃឆ្លាត និងចង់ដឹងចង់ឃើញ។ នៅអាយុ 13 ឆ្នាំចនសុនបានចូលរៀននៅវិទ្យាល័យបន្ទាប់មកបានបញ្ចប់ការសិក្សាជាមួយ កិត្តិយសខ្ពស់បំផុតពីមហាវិទ្យាល័យរដ្ឋនៅអាយុ 18 ឆ្នាំ។ នៅឆ្នាំ 1939 នាងត្រូវបានជ្រើសរើសដោយប្រធានាធិបតីរបស់រដ្ឋឱ្យធ្វើជាមនុស្សម្នាក់។ ក្នុងចំណោមសិស្សស្បែកខ្មៅបីនាក់ដំបូងដែលបានចូលរៀននៅសាលាបញ្ចប់ការសិក្សានៅសាកលវិទ្យាល័យ West Virginia ។ នាងបានរៀនគណិតវិទ្យា ប៉ុន្តែបានចាកចេញ មិនយូរប៉ុន្មានដើម្បីចាប់ផ្តើមគ្រួសារ។
នៅឆ្នាំ 1952 ចនសុនបានឮអំពីមុខតំណែងបើកចំហនៅផ្នែកកុំព្យូទ័រតំបន់ខាងលិចទាំងអស់នៅទីប្រឹក្សាជាតិ គណៈកម្មាធិការសម្រាប់អាកាសយានិក ' (NACA's) មន្ទីរពិសោធន៍ Langley ។ ត្រឹមតែពីរសប្តាហ៍ក្នុងការកាន់តំណែងរបស់នាង នាងត្រូវបានចាត់ឲ្យទៅគម្រោងមួយ។ នៅក្នុង Maneuver Loads Branch នៃផ្នែកស្រាវជ្រាវការហោះហើរ។ នាងបានចំណាយពេល 4 ឆ្នាំបន្ទាប់ដើម្បីវិភាគទិន្នន័យពីការហោះហើរ ការធ្វើតេស្ត និងធ្វើការលើការស៊ើបអង្កេតការធ្លាក់យន្តហោះដែលបណ្តាលមកពីភាពចលាចលភ្ញាក់។
Johnson នឹងបន្តធ្វើការរួមចំណែកដ៏សំខាន់ជាច្រើនចំពោះបេសកកម្មអវកាស។ នាងបានធ្វើការវិភាគគន្លងសម្រាប់ បេសកកម្មសេរីភាព 7 ខែឧសភា ឆ្នាំ 1961 របស់ Alan Shepard ។ គួរឱ្យកត់សម្គាល់បំផុត នាងបានអនុវត្តការគណនាសម្រាប់បេសកកម្ម Apollo 11 ឆ្នាំ 1969 ។ ដែលបានបញ្ជូនបុរសបីនាក់ដំបូងទៅកាន់ឋានព្រះច័ន្ទ។ ចនសុនបាននិពន្ធ ឬសហនិពន្ធរបាយការណ៍ចំនួន 26 ហើយបានចូលនិវត្តន៍នៅឆ្នាំ 1986 ។ នៅឆ្នាំ 2015 នៅអាយុ 97 ឆ្នាំ លោកប្រធានាធិបតី Barack Obama បានផ្តល់រង្វាន់ដល់លោកស្រី Presidential Medal of Freedom ហើយនៅឆ្នាំ 2016 NASA បានដាក់ឈ្មោះអគារមួយតាមនាង។ Katherine Johnson បានស្លាប់នៅថ្ងៃទី 24 ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ 2020 ប៉ុន្តែកេរ្តិ៍ដំណែលរបស់នាងនឹងមិនអាចបំភ្លេចបានឡើយ។
ប្រភព:
https://www.nasa.gov/content/katherine-johnson-biography
https://www.britannica.com/biography/Katherine-Johnson-mathematician
ស្រីពេជ្រ-ស៊ិន ស៊ីសាមុត Laplace
Pierre-Simon Laplace គឺជាគណិតវិទូ និងតារាវិទូជនជាតិបារាំង ដែលកើតនៅថ្ងៃទី 23 ខែមីនា ឆ្នាំ 1749 ហើយបានស្លាប់នៅថ្ងៃទី 5 ខែមីនា ឆ្នាំ 1827 ដោយគ្មានអ្នកណាដែលគណិតសាស្ត្រ និងស្ថិតិនឹងមានភាពជឿនលឿនដូចសព្វថ្ងៃនេះឡើយ។ គាត់ត្រូវបានគេហៅថាញូតុននៃប្រទេសបារាំង។ គាត់បានសរសេរសេចក្តីសង្ខេបចំនួនប្រាំនៃការងាររបស់គាត់ដែលមានឈ្មោះថា Mécanique Céleste ពីឆ្នាំ 1799 ដល់ឆ្នាំ 1825 ។
គាត់ត្រូវបានឪពុកគាត់បញ្ជូនទៅសាកលវិទ្យាល័យ Caen ដើម្បីអានទ្រឹស្ដីពេលគាត់មានអាយុគ្រប់គ្រាន់។ គាត់មិនបានបញ្ចប់ការសិក្សាផ្នែកទេវវិទ្យាទេ ប៉ុន្តែគាត់បានចាកចេញទៅទីក្រុងប៉ារីសជំនួសវិញ នៅពេលដែលគ្រូគណិតវិទ្យាពីរនាក់បានលើកទឹកចិត្តឲ្យដើរតាមគន្លងរបស់ពួកគេ។ ដោយធ្វើឱ្យលោក d'Alembert ចាប់អារម្មណ៍ដោយអាចដោះស្រាយបញ្ហាគណិតវិទ្យាដ៏លំបាកបានយ៉ាងឆាប់រហ័ស គាត់ត្រូវបានធានាតំណែងនៅ école Militaire ។ ធានាបានលុយហើយគាត់ក៏ចាប់ផ្ដើមស្រាវជ្រាវ។
គាត់មានឈ្មោះច្រើនតាមគាត់ - សមីការរបស់ Laplace, Laplace transform និង Laplacian differential operator ដើម្បីដាក់ឈ្មោះមួយចំនួន។ គាត់ក៏ជាអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រដំបូងគេដែលផ្តល់យោបល់ថាប្រហោងខ្មៅមាន។ គាត់បានក្លាយជាអ្នករាប់នៅឆ្នាំ 1806 ហើយត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះថា Marquis នៅឆ្នាំ 1817 ដោយបានរៀបការជាមួយកូននៅពេលនោះ។
ប្រភព:
http://www-history.mcs.st-and.ac.uk/Biographies/Laplace.html
http://en.wikipedia.org/wiki/Pierre-Simon_Laplace
Gottfried Leibniz
Gottfried Leibniz គឺជាគណិតវិទូ និងជាទស្សនវិទូជនជាតិអាឡឺម៉ង់ កើតនៅថ្ងៃទី 1 ខែកក្កដា ឆ្នាំ 1646។ គាត់កាន់កាប់កន្លែងដ៏លេចធ្លោមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រគណិតវិទ្យា និងទស្សនវិជ្ជា។ គាត់គឺជាកូនប្រុសរបស់ Friedrich Leibniz ដែលជាសាស្ត្រាចារ្យផ្នែកទស្សនវិជ្ជាសីលធម៌នៅ Leipzig ។ ម្តាយរបស់ Leibniz គឺ Catharina Schmuck ជាកូនស្រីរបស់មេធាវី និងប្រពន្ធទីបីរបស់ Friedrich Leibniz ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ Friedrich Leibniz បានស្លាប់នៅពេលដែល Leibniz មានអាយុត្រឹមតែ 6 ឆ្នាំ ហើយគាត់ត្រូវបានចិញ្ចឹមដោយម្តាយរបស់គាត់។
នៅអាយុប្រាំពីរឆ្នាំ Leibniz បានចូលសាលា Nicolai នៅ Leipzig ។ ទោះបីជាគាត់ត្រូវបានបង្រៀនភាសាឡាតាំងនៅសាលាក៏ដោយ Leibniz បានបង្រៀនខ្លួនគាត់ឱ្យកាន់តែជឿនលឿនភាសាឡាតាំងនិងក្រិកខ្លះនៅអាយុ 12 ឆ្នាំដែលជំរុញដោយចំណាប់អារម្មណ៍របស់គាត់ក្នុងការអានសៀវភៅរបស់ឪពុកគាត់។ នៅពេលគាត់រីកចម្រើនតាមសាលា គាត់ត្រូវបានបង្រៀនអំពីតក្កវិជ្ជា និងទ្រឹស្តីនៃការបែងចែកចំណេះដឹងរបស់អារីស្តូត។ Leibniz ច្បាស់ជាមិនពេញចិត្តនឹងប្រព័ន្ធរបស់ Aristotle ហើយបានចាប់ផ្តើមបង្កើតគំនិតផ្ទាល់ខ្លួនរបស់គាត់អំពីរបៀបកែលម្អវា។ ក្រោយមកក្នុងជីវិត លោក Leibniz រំលឹកថានៅពេលនេះ គាត់កំពុងព្យាយាមស្វែងរកសេចក្តីពិតខាងតក្កវិជ្ជា ដែលទោះបីជាគាត់មិនដឹងនៅពេលនោះ គឺជាគំនិតនៅពីក្រោយភស្តុតាងគណិតវិទ្យាដ៏តឹងរឹង។ ក៏ដូចជាការងារសាលារបស់គាត់ Leibniz បានសិក្សាសៀវភៅរបស់ឪពុកគាត់។ ជាពិសេសគាត់បានអានសៀវភៅ metaphysics និងសៀវភៅទេវវិទ្យាពីអ្នកនិពន្ធកាតូលិកនិងប្រូតេស្តង់។ Leibniz បានបង្កើតការគណនាគ្មានកំណត់ដោយឯករាជ្យពី Isaac Newton ហើយបានក្លាយជាអ្នកបង្កើតដ៏ពូកែបំផុតម្នាក់ក្នុងវិស័យម៉ាស៊ីនគិតលេខ។ Leibniz ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរសម្រាប់ការកែលម្អប្រព័ន្ធលេខគោលពីរ ដែលជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃកុំព្យូទ័រឌីជីថលស្ទើរតែទាំងអស់។ គាត់បានទទួលមរណភាពនៅថ្ងៃទី ១៤ ខែវិច្ឆិកាឆ្នាំ ១៧១៦ ។
ប្រភព:
http://www.businessinsider.com/important-mathematicians-modern-world-2012-7?op=1
http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Biographies/Leibniz.html
Liu Hui
Liu Hui គឺជាគណិតវិទូជនជាតិចិនដែលរស់នៅក្នុងរដ្ឋ Cao Wei ក្នុងសម័យនគរទាំងបី(សាមកុក) (220-280) នៃប្រទេសចិន។ នៅឆ្នាំ 263 គាត់បានសរសេរសៀវភៅមួយដែលមានដំណោះស្រាយចំពោះបញ្ហាដែលបង្ហាញនៅក្នុងសៀវភៅគណិតវិទ្យាដ៏ល្បីល្បាញរបស់ចិន "The Nine Chapters on the athematical Art" ។ នៅក្នុងសៀវភៅនេះ គាត់អាចជាគណិតវិទូដំបូងគេដែលរកឃើញ យល់ និងប្រើលេខអវិជ្ជមាន ដោយមិនមានការសង្ស័យ តាំងតែមុនអ្នកគណិតវិទូឥណ្ឌា Brahmagupta ។ នៅក្នុងការអត្ថាធិប្បាយរបស់គាត់នៅលើប្រាំបួនជំពូក គាត់បានបង្ហាញថា៖ ក្បួនដោះស្រាយសម្រាប់ការគណនា π (pi) ការលុបបំបាត់ Gaussian គោលការណ៍របស់ Cavalieri ដើម្បីស្វែងរកបរិមាណនៃស៊ីឡាំង និងចំនុចប្រសព្វនៃស៊ីឡាំងកាត់កែងពីរ។
ប្រភព:
https://lifethroughamathematicianseyes.wordpress.com/2015/01/17/the-sea-island-mathematical-manual/
Ada Lovelace
Ada Lovelace កើតនៅថ្ងៃទី 10 ខែធ្នូ ឆ្នាំ 1815 គឺជាគណិតវិទូ និងជាអ្នកនិពន្ធជនជាតិអង់គ្លេស។ នាងបានធ្វើការនៅលើម៉ាស៊ីនវិភាគរបស់ Charles Babbage (កុំព្យូទ័រដែលមានគោលបំណងទូទៅមេកានិចដំបូង) ។ កំណត់ត្រាមួយរបស់នាងនៅលើម៉ាស៊ីនវិភាគគឺជាក្បួនដោះស្រាយដំបូងគេដែលមានបំណងដំណើរការដោយកុំព្យូទ័រ - នាងគឺជាអ្នកសរសេរកម្មវិធីកុំព្យូទ័រដំបូងគេរបស់ពិភពលោក! នាងត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាមនុស្សដំបូងគេដែលមានចក្ខុវិស័យលើកុំព្យូទ័រដែលហួសពីការគណនានព្វន្ធ។ ដំបូង Ada បានចាប់អារម្មណ៍លើគណិតវិទ្យា នៅពេលដែលនាងជឿថា វានឹងរារាំងនាងមិនឱ្យក្លាយជា "ឆ្កួត" ដូចឪពុករបស់នាង ទោះបីជានៅពេលដែលនាងបានស្លាប់នៅឆ្នាំ 1852 នាងបានស្នើសុំឱ្យគេបញ្ចុះនៅក្បែរគាត់ក៏ដោយ។
ប្រភព:
http://inventors.about.com/od/lstartinventors/p/Ada_Lovelace.htm
https://en.wikipedia.org/wiki/Ada_Lovelace
លោក Isaac Newton
Sir Isaac Newton គឺជាអ្នករូបវិទ្យា និងគណិតវិទូជនជាតិអង់គ្លេស កើតនៅថ្ងៃទី 4 ខែមករា ឆ្នាំ 1643 នៅ Woolsthorpe Lincolnshire ។ គាត់ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតម្នាក់គ្រប់ពេលវេលា និងជាតួអង្គសំខាន់ក្នុងបដិវត្តន៍វិទ្យាសាស្ត្រ។ ញូតុនបានបង្កើតច្បាប់នៃចលនា និងទំនាញផែនដី បានបង្កើតកែវយឺតដែលឆ្លុះបញ្ចាំងជាក់ស្តែងដំបូង បង្កើតច្បាប់នៃភាពត្រជាក់ជាក់ស្តែង និងសិក្សាពីល្បឿននៃពន្លឺ។ គាត់ក៏បានរួមចំណែកដល់អុបទិក និងចែករំលែកឥណទានជាមួយ Gottfried Leibniz សម្រាប់ការច្នៃប្រឌិតនៃការគណនាគ្មានកំណត់។
មកដល់ពេលនេះ រឿងដ៏ល្បីបំផុតរបស់ញូវតុន គឺនៅពេលដែលគាត់បង្កើតច្បាប់ទំនាញ។ យុវជន Isaac Newton ដំបូងបានចាប់អារម្មណ៍លើកម្លាំងទំនាញនៅថ្ងៃមួយ នៅពេលដែលគាត់អង្គុយសញ្ជឹងគិតនៅក្រោមដើមផ្លែប៉ោម ហើយភ្លាមៗនោះត្រូវបានផ្លែប៉ោមធ្លាក់ចំក្បាល។ ឧបទ្ទវហេតុនេះបានធ្វើឱ្យញូវតុនឈឺចាប់លលាដ៍ក្បាលហើយមានគំនិតគួរឱ្យកត់សម្គាល់មួយ: ចុះយ៉ាងណាបើទំនាញផែនដី កម្លាំងដែលទាញផ្លែប៉ោមចេញពីដើមឈើ ពិតជាឡើងដល់ខ្ពស់ដូចព្រះច័ន្ទមែន? ពីទីនេះ វាគឺជាការលោតផ្លោះខ្លីមួយចំពោះគំនិតដែលថាទំនាញផែនដីមានទំនួលខុសត្រូវក្នុងការរក្សាព្រះច័ន្ទនៅក្នុងគន្លង ហើយថាទំនាញរបស់ព្រះអាទិត្យទទួលខុសត្រូវក្នុងការរក្សាភពនានាក្នុងគន្លង។
នៅឆ្នាំ 1687 ញូតុនបានបោះពុម្ភសៀវភៅរបស់គាត់ Philosophiæ Naturalis Principa Mathematica "គោលការណ៍គណិតវិទ្យានៃទស្សនវិជ្ជាធម្មជាតិ" បានដាក់មូលដ្ឋានគ្រឹះសម្រាប់មេកានិចបុរាណភាគច្រើនហើយជាកន្លែងដែលគាត់បានបញ្ចេញជាសាធារណៈនូវច្បាប់ទំនាញសកលរបស់គាត់។ ញូតុនបានស្លាប់នៅថ្ងៃទី 20 ខែមីនាឆ្នាំ 1727 ។
ប្រភព:
Burton, D.M. The History of Mathematics: An Introduction, 5th ed.; McGraw-Hill: New York, 2003.
http://www.newton.ac.uk/newtlife.html
http://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/newton_isaac.shtml
http://www.dctech.com/eureka/short-stories/newton.php
http://en.wikipedia.org/wiki/Isaac_Newton
Emmy Noether
Emmy Noether កើតនៅឆ្នាំ 1882 គឺជាគណិតវិទូជនជាតិអាឡឺម៉ង់ដែលល្បីល្បាញសម្រាប់ការរួមចំណែកមិនគួរឱ្យជឿរបស់នាងចំពោះពិជគណិតអរូបី និងរូបវិទ្យាទ្រឹស្តី។ នាងត្រូវបានគេពណ៌នាថាជាស្ត្រីសំខាន់បំផុតក្នុងគណិតវិទ្យា ចាប់តាំងពីនាងបានផ្លាស់ប្តូរទ្រឹស្ដីនៃពិជគណិត ចិញ្ចៀន និងវាល។
ដំបូងឡើយ នាងនឹងបង្រៀនភាសាអង់គ្លេស និងបារាំង ខណៈដែលនាងមានលក្ខណៈសម្បត្តិគ្រប់គ្រាន់ ប៉ុន្តែបានសិក្សាផ្នែកគណិតវិទ្យា ដែលឪពុកជាគណិតវិទូរបស់នាងបង្រៀននៅសាកលវិទ្យាល័យ Erlangen ។ នៅឆ្នាំ 1915 នាងបានចូលបម្រើការងារផ្នែកគណិតវិទ្យានៅសកលវិទ្យាល័យ Göttingen ។ Noether បានផ្លាស់ទៅសហរដ្ឋអាមេរិកដើម្បីធ្វើការនៅមហាវិទ្យាល័យ Bryn Mawr ក្នុងរដ្ឋ Pennsylvania នៅពេលដែលនាងត្រូវបានបណ្តេញចេញពីមុខតំណែងនៅសកលវិទ្យាល័យរបស់នាងដោយសារតែជាជនជាតិជ្វីហ្វ។ នាងបានស្លាប់នៅឆ្នាំ 1935 បួនថ្ងៃបន្ទាប់ពីទទួលការវះកាត់សម្រាប់ដុំគីសអូវែ។
ប្រភព:
មុស្សឺ, ហ្គារី. Burger, William. ភីធើសាន់ ប្លេក។ គណិតវិទ្យាសម្រាប់គ្រូបង្រៀនថ្នាក់បឋមសិក្សា៖ វិធីសាស្ដ្រសម័យ ថ្នាក់ទី៦ ed.; វីលី.
https://en.wikipedia.org/wiki/Emmy_Noether
Blaise Pascal
Blaise Pascal កើតនៅថ្ងៃទី 19 ខែមិថុនា ឆ្នាំ 1623 នៅ Clermont-Ferrand ប្រទេសបារាំង។ Pascal គឺជាគណិតវិទូជនជាតិបារាំង រូបវិទ្យា អ្នកនិពន្ធ អ្នកបង្កើត និងជាទស្សនវិទូគ្រីស្ទាន។ គាត់ជាក្មេងអួតអាងដែលបានទទួលការអប់រំពីឪពុករបស់គាត់ជាអ្នកប្រមូលពន្ធនៅ Rouen ។ ការងារដំបូងបំផុតរបស់ Pascal ផ្តោតលើវិទ្យាសាស្ត្រធម្មជាតិដែលគាត់បានចូលរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការសិក្សាវត្ថុរាវ។
នៅឆ្នាំ 1642 នៅអាយុ 18 ឆ្នាំដែលត្រូវបានបំផុសគំនិតដោយគំនិតនៃការធ្វើឱ្យការងាររបស់ឪពុកគាត់ក្នុងការគណនាពន្ធកាន់តែងាយស្រួល Pascal បានបង្កើត pascaline ដែលជាម៉ាស៊ីនគិតលេខដំបូង។ ប៉ាស្កាលីនគឺជាម៉ាស៊ីនគិតលេខកង់ដែលមានលេខចុចដែលអាចចល័តបានចំនួនប្រាំបី ដែលនីមួយៗតំណាងឱ្យខ្ទង់លេខដូចជា មួយ ដប់ និងរាប់រយ។ ម៉ាស៊ីនគិតលេខ ប៉ាស្កាលីន ស្ទាត់ជំនាញក្នុងការអនុវត្តប្រតិបត្តិការសាមញ្ញដូចជា បូក ដក គុណ និងចែក។
Pascal បានបន្តមានឥទ្ធិពលលើគណិតវិទ្យាពេញមួយជីវិតរបស់គាត់។ នៅឆ្នាំ 1653 របស់គាត់ Traité du triangle arithmétique-Treatise on the Arithmetical Triangle ត្រូវបានគេប្រើជាការបង្ហាញប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់មេគុណ binomial ហើយឥឡូវនេះវាត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា ត្រីកោណ Pascal ។ ដំបូង Pascal បានអានអំពីត្រីកោណនេះនៅក្នុងសៀវភៅចិន។ គាត់បានសិក្សាវាយ៉ាងម៉ត់ចត់ ហើយត្រូវបានគេសរសើរដោយការមានកិត្តិយសនៃត្រីកោណនេះនៅក្នុងឈ្មោះរបស់គាត់។
Pascal បានតស៊ូជាមួយនឹងការគេងមិនលក់ និងជំងឺរំលាយអាហារដ៏ឈឺចាប់ដែលហៅថា dyspepsia តាំងពីគាត់នៅវ័យជំទង់ ហើយប៉ុន្មានឆ្នាំមកនេះ ការងារឥតឈប់ឈររបស់ Pascal បានធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សុខភាពរបស់គាត់ដែលផុយស្រួយរួចទៅហើយ។
Pascal បានទទួលមរណៈភាពដោយសារដុំសាច់សាហាវនៅថ្ងៃទី 19 ខែសីហា ឆ្នាំ 1662។ នៅពេលនោះ ដុំសាច់នេះបានរីករាលដាលចូលទៅក្នុងខួរក្បាលរបស់គាត់។ គាត់មានអាយុ 39 ឆ្នាំនៅពេលគាត់ស្លាប់។
ប្រភព:
http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Mathematicians/Pascal.html
ខនវ៉េ យ៉ូហាន។ ហ្គី រីឆាត។ សៀវភៅលេខ។ សៀវភៅ Copernicus.
http://en.wikipedia.org/wiki/Blaise_Pascal
ប្លាតូ
ផ្លាតូកើតក្នុងគ្រួសារអ្នកមាន ហើយជាសិស្សរបស់ទស្សនវិទូដ៏អស្ចារ្យសូក្រាត។ គាត់បានកើតនៅទីក្រុងអាថែន ប្រទេសក្រិច ក្នុងឆ្នាំ 428 មុនគ.ស ហើយគាត់ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាទស្សនវិទូក្រិចដ៏សំខាន់បំផុតម្នាក់នៃប្រវត្តិសាស្ត្រ។ ផ្លាតូបានបង្កើតបណ្ឌិត្យសភាក្រុងអាថែន - វាជាស្ថាប័នមួយដែលឧទ្ទិសដល់ការស្រាវជ្រាវ និងការណែនាំក្នុងទស្សនវិជ្ជា និងវិទ្យាសាស្ត្រ។ តាមពិតទៅ ផ្លាកសញ្ញានៅពីលើច្រកចូលសាលាបណ្ឌិត្យសភា អានថា "កុំឱ្យនរណាម្នាក់ល្ងង់ខ្លៅចូលទីនេះ" ។ នៅទីនោះ សិស្សបានផ្តោតលើសំណួរសំខាន់ៗដូចជា "តើខ្លួនឯងជាអ្វី?" និង "តើធម្មជាតិរបស់មនុស្សជាអ្វី?" ។ អារីស្តូត មិនត្រឹមតែជាសិស្សទីមួយរបស់ផ្លាតូប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជាសិស្សពូកែម្នាក់របស់គាត់ទៀតផង។ ស្នាដៃរបស់គាត់លើទស្សនវិជ្ជា នយោបាយ និងគណិតវិទ្យាគឺមានឥទ្ធិពលខ្លាំងណាស់ ហើយបានដាក់មូលដ្ឋានគ្រឹះសម្រាប់វិធីសាស្រ្តជាប្រព័ន្ធរបស់ Euclid ចំពោះគណិតវិទ្យា។
ផ្លាតូបានសិក្សាស្ថានភាព ontological (ប្រភេទនៃភាពជា) នៃវត្ថុគណិតវិទ្យា។ គាត់ត្រូវបានគេស្គាល់ថាល្អបំផុតសម្រាប់ការកំណត់អត្តសញ្ញាណរបស់គាត់នៃអ្វីដែលគេហៅថា Platonic Solids: ស៊ីមេទ្រី tetrahedron 3 វិមាត្រ គូប octahedron dodecahedron និង icosahedron ។
ប្រភព:
ប៊ើតថុន D.M. ប្រវត្តិគណិតវិទ្យា៖ សេចក្តីណែនាំ ថ្នាក់ទី៥ ed.; McGraw-Hill: ញូវយ៉ក, ២០០៣.
http://www.ourcivilisation.com/smartboard/shop/warnerr/plato.htm
http://www.storyofmathematics.com/greek_plato.html
Pythagoras របស់ សាម៉ូស
Pythagoras គឺជាគណិតវិទូជនជាតិក្រិចដែលកើតនៅចន្លោះឆ្នាំ 580 និង 569 B.C. នៅលើកោះ Aegean Samos ។ ចំណេះដឹងរបស់យើងអំពីជីវិតរបស់ Pythagoras គឺខ្វះខាត ហើយអាចនិយាយបានតិចតួច។ ព័ត៌មានដែលគេស្គាល់រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្នអំពី Pythagoras ត្រូវបានច្រោះចេញពីអ្នកនិពន្ធសម័យដើម ដែលបានប្រកួតប្រជែងគ្នាក្នុងការបង្កើតរឿងព្រេងទាក់ទងនឹងការធ្វើដំណើរ អំណាចអព្ភូតហេតុ និងការបង្រៀនរបស់គាត់។ Pythagoras បានបង្កើតសាលាមួយនៅភាគខាងត្បូងប្រទេសអ៊ីតាលី។ សាលានេះត្រូវបានចាត់ទុកថាជាសាលាទស្សនវិជ្ជា គណិតវិទ្យា និងវិទ្យាសាស្ត្រធម្មជាតិ ដែលត្រូវបានអភិវឌ្ឍទៅជាភាតរភាពដែលទាក់ទងគ្នាយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយនឹងពិធីសម្ងាត់ និងការប្រតិបត្តិ។ សាលាបានព្យាយាមយ៉ាងតឹងរ៉ឹងក្នុងការគ្រប់គ្រងរបបអាហារ និងរបៀបរស់នៅរបស់សមាជិករបស់ខ្លួន និងដាក់វិធីសាស្ត្រអប់រំទូទៅមួយ។ សិស្សនៃសាលានេះផ្តោតទៅលើមុខវិជ្ជាសិក្សាចំនួនបួនគឺ នព្វន្ធ ធរណីមាត្រ តន្ត្រី និងតារាសាស្ត្រ។ នៅពេលដែល Pythagoras មានអាយុប្រហែល 60 ឆ្នាំគាត់បានរៀបការជាមួយសិស្សរបស់គាត់ម្នាក់ឈ្មោះ Theano ។ នាងគឺជាគណិតវិទូដ៏ឆ្នើមម្នាក់ដែលបានបំផុសគំនិត Pythagoras ក្នុងអំឡុងពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនៃជីវិតរបស់គាត់ ហើយក៏បានរួមចំណែកក្នុងការផ្សព្វផ្សាយប្រព័ន្ធបង្រៀនរបស់គាត់បន្ទាប់ពីការស្លាប់របស់គាត់។ យូរបន្ទាប់ពីការស្លាប់របស់ Pythagoras ក្នុង 500 B.C ភាពជាបងប្អូននៅតែបន្តកើតមានយ៉ាងហោចណាស់ពីរសតវត្សទៀត។ Pythagoreans មានគំនិតផ្តួចផ្តើមចម្លែក ពិធី និងការហាមឃាត់។ ជាឧទាហរណ៍ ពួកគេបានបដិសេធមិនបរិភោគសណ្តែក ផឹកស្រា ហើយរើសរបស់ដែលធ្លាក់ ឬកូរភ្លើងដោយដែក។ ពួកគេបានទទូចបន្ថែមលើបម្រាមដែលចង់ដឹងចង់ឃើញទាំងនេះ លើជីវិតប្រកបដោយគុណធម៌ ជាពិសេសមិត្តភាព។ ផ្កាយប្រាំចង្អុល ឬ pentagram ត្រូវបានគេប្រើជាសញ្ញាមួយដែលសមាជិកនៃភាតរភាពអាចស្គាល់គ្នាទៅវិញទៅមក។
Pythagoras ត្រូវបានគេស្គាល់យ៉ាងច្បាស់ដោយការរួមចំណែករបស់គាត់នៅក្នុងផ្នែកនៃធរណីមាត្រ ហើយត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយទ្រឹស្តីបទពីថាហ្គោរនៅក្នុងធរណីមាត្រ។ ទ្រឹស្តីបទនេះចែងថានៅក្នុងត្រីកោណមុំខាងស្តាំ តំបន់នៃការ៉េនៅលើអ៊ីប៉ូតេនុស (ផ្នែកវែងបំផុតនៃត្រីកោណមុំខាងស្តាំ) គឺស្មើនឹងផលបូកនៃផ្ទៃដីនៃការ៉េនៃភាគីទាំងពីរផ្សេងទៀត នោះគឺ c2=a2+b2.
ប្រភព:
ប៊ើតថុន D.M. ប្រវត្តិគណិតវិទ្យា៖ សេចក្តីណែនាំ ថ្នាក់ទី៥ ed.; McGraw-Hill: ញូវយ៉ក, ២០០៣.
មុស្សឺ, ហ្គារី. Burger, William. ភីធើសាន់ ប្លេក។ គណិតវិទ្យាសម្រាប់គ្រូបង្រៀនថ្នាក់បឋមសិក្សា៖ វិធីសាស្ដ្រសម័យ ថ្នាក់ទី៦ ed.; វីលី.
http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/history/Biographies/Pythagoras.html
http://en.wikipedia.org/wiki/Pythagoras
Alan Turing
លោក Alan Turing កើតនៅថ្ងៃទី 23 ខែមិថុនា ឆ្នាំ 1912 គឺជាគណិតវិទូជនជាតិអង់គ្លេស អ្នកតក្កវិជ្ជា អ្នកវិភាគគ្រីបតូ និងជាអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រកុំព្យូទ័រ។ គាត់បានផ្តល់និយមន័យនៃគោលគំនិតនៃក្បួនដោះស្រាយ និងការគណនាជាមួយនឹងម៉ាស៊ីន Turing របស់គាត់ ដែលជាគំរូនៃកុំព្យូទ័រ។ គាត់ក៏ទទួលខុសត្រូវចំពោះការឌិកូដសាររបស់អាឡឺម៉ង់កំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី 2 ។
បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមលោកលើកទី 2 គាត់បានរចនា ACE នៅមន្ទីរពិសោធន៍រូបវិទ្យាជាតិដែលជាកុំព្យូទ័រផ្ទុកកម្មវិធី។ បន្ទាប់មកគាត់បានជួយអភិវឌ្ឍកុំព្យូទ័រ Manchester នៅសាកលវិទ្យាល័យ Manchester ទីបំផុតនាំឱ្យគាត់ចាប់អារម្មណ៍នឹងជីវវិទ្យាគណិតវិទ្យាដោយសរសេរឯកសារជាច្រើនលើប្រធានបទនេះ។
ការស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នារបស់គាត់បាននាំឱ្យគាត់ត្រូវបានកាត់ទោសនៅចក្រភពអង់គ្លេសក្នុងឆ្នាំ 1952 ។ គាត់ទទួលយកការចាក់អ័រម៉ូនភេទស្រីជាជាងការជាប់គុក។ គាត់បានស្លាប់នៅថ្ងៃទី 7 ខែមិថុនាឆ្នាំ 1954 ដោយសារតែការពុល cyanide ។ ថាតើវាជាការធ្វើអត្តឃាត ឬជាឧបទ្ទវហេតុនោះនៅមិនទាន់ដឹងនៅឡើយទេរហូតមកដល់ពេលនេះ ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ គាត់ត្រូវបានគេប្រទះឃើញស្លាប់ជាមួយនឹងផ្លែប៉ោមដែលញ៉ាំពាក់កណ្តាលនៅក្បែរគាត់ ហើយគាត់គឺជាអ្នកគាំទ្រដ៏ធំរបស់ Snow White and the Seven Dwarfs... គ្រប់គ្រាន់បាននិយាយ។
ប្រភព:
http://en.wikipedia.org/wiki/Alan_Turing
Zu Chongzhi
Zu Chongzhi (429-500 AD) ឈ្មោះគួរសម Wenyuan គឺជាគណិតវិទូ តារាវិទូ អ្នកនិពន្ធ និងអ្នកនយោបាយជនជាតិចិន ក្នុងកំឡុងរាជវង្ស Liu Song និងភាគខាងត្បូង Qi។
សមិទ្ធិផលដ៏ល្បីមួយរបស់គាត់គឺបានមកពីការប៉ាន់ស្មានចំនួនពីរនៃ pi, (3.1415926535897932...) ដែលចាត់ទុកជាការប៉ាន់ស្មានត្រឹមត្រូវបំផុតសម្រាប់ π អស់រយៈពេលជាងប្រាំបួនរយឆ្នាំមកហើយ។ ការប៉ាន់ស្មានដ៏ល្អបំផុតរបស់គាត់គឺនៅចន្លោះ 3.1415926 និង 3.1415927 ជាមួយនឹង 355/113 (密率 សមាមាត្រជិតស្និទ្ធ) និង 22/7 (約率 សមាមាត្រប្រហាក់ប្រហែល) គឺជាការប៉ាន់ប្រមាណគួរឱ្យកត់សម្គាល់ផ្សេងទៀត។ គាត់ទទួលបានលទ្ធផលដោយការប៉ាន់ស្មានរង្វង់ដែលមានពហុកោណចំហៀង 24,576 (= 213 × 3) ។ នេះជាស្នាដៃដ៏គួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍មួយសម្រាប់ពេលនោះ ជាពិសេសការពិចារណាថា ឧបករណ៍រាប់កំណាត់ដែលគាត់ប្រើសម្រាប់ថតលទ្ធផលកម្រិតមធ្យមគឺគ្រាន់តែជាគំនរឈើដែលដាក់តាមលំនាំជាក់លាក់ប៉ុណ្ណោះ។
Follow ឬ subscribe សម្រាប់ updates: