Flag




Caribou in Covid: Contests are running online as usual. Check out the FAQ for further questions.

ប្រវត្តិសាស្រ្ត

English | Français | فارسی | 中文 | Українська | Azerbaijani| ខ្មែរ | Tiếng Việt | Bahasa Melayu

Archimedes of Syracuse

Archimedes

Archimedesគឺជាគណិតវិទូ រូបវិទូ វិស្វករ អ្នកឆ្នៃប្រឌិតថ្មី និងជាតារាវិទូនៃជនជាតិក្រិចផងដែរ។ គាត់បានកើតនៅឆ្នាំ២៨៧មុនគ្រិស្តសករាជក្នុងក្រុងSyracuse, កោះSicily។ ទោះបីជាសេចក្តីលម្អិតស្តីពីជីវិតរបស់គាត់មួយចំនួនត្រូវបានគេស្គាល់ក៏ដោយ គាត់ត្រូវបានគេចាត់ទុកជាគណិតវិទូដ៏អស្ចារ្យបំផុតនៅសម័យបុរាណកាល ហើយជាមនុស្សអស្ចារ្យបំផុតនាសម័យបច្ចុប្បន្នផងដែរ។ គាត់បានច្នៃបង្កើតស្នប់មូយដែលប្រើសម្រាប់បូមទឹកឡើងមកពីទន្លេ និងកញ្ចក់បាច់ពន្លឺប៉ារ៉ាបូដែលគេប្រើដោយកាំរស្មីពន្លឺព្រះអាទិត្យសម្រាប់វាយប្រហារកប៉ាលឈើដោយគ្រាន់តែដាក់វាឱ្យត្រូវកំណុំពន្លឺភ្លើង។

ប្រហែលជារឿងមួយក្នុងចំណោមរឿងដែលល្បីល្បាញបំផុតរបស់គាត់គឺការរុករកឃើញនូវគោលការណ៍នៃភាពអណ្ដែត។ ការអណ្តែតជាកម្លាំងដោលទៅលើដែលរុញច្រានដោយអង្គធាតុរាវ(ដូចជាទឹក)កម្លាំងនោះអាចឲ្យវត្ថុមួយនៅអណ្អែត ហើយក៏អាចឱ្យវត្ថុនោះលិចចូលក្នុងអង្គធាតុរាវវិញដោយសន្សឹមៗផងដែរ។ ប្រវត្តិសាស្រ្តបានបង្ហាញថាលោកArchimedes បានរកឃើញនូវគោលការណ៍នៃភាពអណ្អែតនេះខណៈពេលគាត់ងូតទឹក។ គាត់មានក្តីរំភើបយ៉ាងខ្លាំងរហូតដល់គាត់រត់ចេញមកក្រៅហើយស្រែកនៅតាមផ្លូវថា”ជយោៗ”ទាំងដែលខ្លួនលោកស្រាតននលគក។

លោកArchimedes ក៏ត្រូវបានគេផ្តល់កិត្តិយសជូនជាមួយនឹងការអភិវឌ្ឍគំនិតមួយចំនួននៃការគណនា ប្រហែលជិត២០០០ឆ្នាំ មុនការបង្កើតដោយលោកអ៊ីសាក់ញូតុន និងលោក Gottfried Leibniz។ គាត់ត្រូវបានគេចង់ចាំនូវតម្លៃប្រហែលបែបប្រាកដប្រជានៃចំនួនផាយ (π)របស់គាត់។

នៅក្នុងកិច្ចការរបស់គាត់«អ្នករាប់គ្រាប់ខ្សាច់» លោកArchimedesបានបកស្រាវនូវកិច្ចការដែលមិនអាចទៅរួចក្នុងការរាប់ចំនួនគ្រាប់ខ្សាច់ក្នុងចក្រក្រវាឡ។ គាត់បានជំនះថា វាពិតជាអាចធ្វើបានទោះបីជាគ្រាប់ខ្សាច់វាតូចខ្លាំងឬមានចំនួនដ៏ច្រេីនមហិមាក្នុងការរាប់ក្តី។ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានៃការរាប់ចំនួនគ្រាប់ខ្សាច់លោកArchimedesបានបង្កើតនូវប្រព័ន្ធមួយដែលនៅជុំវិញចំនួនដ៏ច្រើនមហិមានោះឬ ន័យក្នុងភាសាក្រិចថា«មិនអាចរាប់បាន» (ក្នុងប្រព័ន្ធលេខរបស់ក្រិចវាតំណាងឲ្យចំនួន១០០០០)។ គាត់បានជំនួសប្រព័ន្ធលេខដោយប្រើស្វ័យគុណនៃចំនួនដ៏ច្រើនមហិមា(១០០០០­­×១០០០០=១០០លាន)ហើយទីបំផុតគាត់គណនាចំនួនគ្រាប់ខ្សាច់ដ៏ច្រេីនក្នុងចក្រក្រវាឡបានជា 8 x 1063 គ្រាប់។លោកArchimedes បានអនិច្ចកម្មក្នុងឆ្នាំ២១២មុនគ្រិស្តសករាជក្នុងក្រុងSyracuse.។

ប្រភព:

Musser, Gary. Burger, William. Peterson, Blake. Mathematics For Elementary Teachers: A Contemporary Approach, 6th ed.; Wiley.

Burton, D.M. The History of Mathematics: An Introduction, 5th ed.; McGraw-Hill: New York, 2003.

http://www.ancientgreece.com/s/People/Archimedes/

http://en.wikipedia.org/wiki/Archimedes

ព្រហ្មគុប្តៈ ( 𝗕𝗿𝗮𝗵𝗺𝗮𝗴𝘂𝗽𝘁𝗮 )

Brahmagupta

ព្រហ្មគុប្តៈ ( 𝗕𝗿𝗮𝗵𝗺𝗮𝗴𝘂𝗽𝘁𝗮 )គឺជាគណិតវិទូនិងតារាវិទូឥណ្ឌានៅសតវត្សរ៍ទី ៧ ដ៏អស្ចារ្យបំផុត។ គាត់មកពីរដ្ឋ Rajasthan ភាគពាយព្យនៃប្រទេសឥណ្ឌា។ ប្រធានបទមួយដែលគាត់បានពិចារណាគឺជាដំណោះស្រាយលេខទាំងមូលនៃអ្វីដែលសព្វថ្ងៃហៅថាសមីការ ប៉ែល (Pell) គឺ x^2 - 92y^2 = 1, ហើយបាននិយាយថា "[អ្នកដែលដោះស្រាយបញ្ហា] នេះក្នុងរយៈពេលមួយឆ្នាំ[គឺ]ជាគណិតវិទូ”.

ព្រហ្មគុប្តៈ ( 𝗕𝗿𝗮𝗵𝗺𝗮𝗴𝘂𝗽𝘁𝗮 ) ពន្យល់ពីរបៀបរកគូបនិងគូបជាឫសគល់នៃចំនួនគត់ហើយរកឃើញរូបមន្តជាក់លាក់សម្រាប់ផលបូកការ៉េនៃលេខគត់ធម្មជាតិ n ដំបូងនិងផលបូកនៃគូបនៃលេខ n ដំបូង។ ការចូលរួមចំណែកដ៏ធំបំផុតរបស់គាត់គឺការព្យាបាលរបស់គាត់ទៅលើលេខសូន្យ (បន្ទាប់មកថ្មី) ។ គាត់បានបង្កើតច្បាប់ដើម្បីបន្ថែមដកនិងគុណនឹងលេខសូន្យ។ “ Brahmasphutasiddhanta” របស់គាត់គឺជាអត្ថបទដែលគេស្គាល់ដំបូងបង្អស់ដែលទទួលស្គាល់លេខសូន្យជាជាងលេខខ្ទង់ ឬ និមិត្តសញ្ញាដែលបង្ហាញពីកង្វះបរិមាណ។

ប្រភព:

https://www.storyofmathematics.com/indian_brahmagupta.html

ឆិនជីងរុន

Chen Jingrun

ឆិនជីងរុន (២២ ឧសភា ១៩៣៣ - ១៩ មីនា ១៩៩៦) គឺជាគណិតវិទូជនជាតិចិនដែលបានចូលរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ក្នុងទ្រឹស្តីចំនួន។ ការងាររបស់គាត់គឺសិក្សាលើចំនួនបឋមភ្លោះ conjecture គឺជាចំណោទរបស់លោក Waring: Goldbach's conjecture និង Legendre's conjecture បាននាំឱ្យមានការរីកចម្រើននៅក្នុងទ្រឹស្តីវិភាគចំនួន។ នៅក្នុងអត្ថបទស្រាវជ្រាវឆ្នាំ ១៩៦៦ គាត់បានស្រាយបញ្ជាក់នូវអ្វីដែលគេហៅថាទ្រឹស្តីបទឆេន៖រាល់ចំនួនគូច្រើនគ្រប់គ្រាន់អាចសរសេរជាផលបូកនៃចំនួនបឋម និងចំនួនពាក់កណ្តាលបឋម (ផលគុណនៃពីរចំនួនបឋម) - ឧ. ១០០ = ២៣ + ៧ · ១១ ។

ឯកសារយោង៖

https://en.wikipedia.org/wiki/Chen_Jingrun